ابريشم را بيمارى روبيده بود و درختان توت در وضع بسيار بدى قرار داشتند ، از مقاطعه آن عذرخواهى كرد . اون فيليپس عامل انگليسى در سال 1721 م . به افزايش قيمت ابريشم اشاره مىكند كه باعث آن « وقوع زلزله و درنتيجه كاهش عظيم ابريشم و كرم ابريشم بود . » كمپانيهاى اروپائى در درجه اول با خود دربار وارد معامله مىشدند و مذاكرات با مأموران معمولا كسالت‌بار و همراه با شيرينى دادن و هديه بود مخصوصا در زمان جلوس شاه جديد ، انتصابات جديد و در اين ايام جشن‌هاى نوروزى اين قضايا رخ مىداد . نوسانات طبيعتا در قيمت آن اثر مىگذاشت و هلنديها شكوه مىكردند كه ورود سفير هلشتاين بر قيمت ابريشم افزوده و به منظور ايجاد مانع در مقابل آنها ابريشم را با قيمت گرانى مىخريدند . گاهى هم اتفاق مىافتاد كه بازگشت سفيرى كه ابريشم زيادى با خود مىبرد بر قيمت ابريشم مىافزود . عمال انگليسى در آغاز مىخواستند ابريشم را بارى كه 36 من بود به 40 تومان يعنى هر پوندى 7 شيلينگ و 6 پنى خريدارى كنند ، ولى دريافتند كه نخستين محموله آنها 50 تومان يا حدود پوندى 7 شيلينگ و 6 پنى تمام شده است . معمولا ابريشم در موقع فروش به پول نقد ارزانتر از عرضه پول امتعه ديگر در ازاى آن بود . بطوركلى قيمت هر بار ابريشم براى كمپانيهاى اروپائى بين 45 تا 48 تومان ، البته بنا به كيفيت و مقتضيات ديگر ، در نوسان بود . عامل انگليسى در سال 1721 م . استثنائا گزارش داد كه هر بار ابريشم لجى گيلان 75 تومان شده است . قيمت حمل‌ونقل در سال 1617 م . از اصفهان به بندرعباس ( حدود 550 ميل ) بوسيله شتر در 45 روز ، الاغ در 40 روز و يا قاطر در 30 روز ، 38 شاهى كرايه چهارپا و يا 2 / 1 3 شاهى هر بار ابريشم بود . بسته‌بندى ، باربندى و پوشاندن و توزين در سال 1639 م . در اصفهان ، همراه مواد مصرفى ، هر بار ابريشم 75 شاهى تمام مىشد . ازاينرو در سال 1640 م . ابريشمى كه هر پوند آن 7 شيلينگ و 6 پنى ارزش داشت در لندن 17 شيلينگ فروخته مىشد . امّا قيمتها و هزينه‌ها بشدت درحال نوسان بود چون كمپانى هند شرقى در سال 1708 م . به عمال ايرانى شكايت كردند كه ابريشمى كه براى آنها 8 شيلينگ و 4 پنى تمام شده بايد به 12 شيلينگ و 2 پنى بفروشند ، « و با توجه به حقوق گمركى ، محموله و تخفيف و تعهدات و خسارات ديگرى كه داريم ، پول زيادى عايد ما نمىشود « 1 » . » هلنديها هم دل‌خوشى از ابريشم ايران نداشتند چون هميشه از نظر وزن كم مىآمد و كثيف هم بود . در حلب هزينه‌ها ، با معامله پارچه و ابريشم و ساير توليدات آن پيچيده‌تر بود تا آنجا كه يك رطل ابريشم را نقدا 14 دلار مىخريدند و امّا در مقابل آن و بر طبق

--> ( 1 ) - I . O . ، 96 / 3 / E ، 9 ژانويه 9 - 708 ( م . ) .